D66 fractieleider Alexander Pechtold onderstreept het belang van verbetering van kwaliteit van leven van ouderen door eigentijdse oogzorg, zonder dat de leveranciers van oogzorg daarvoor extra geld vragen aan Den Haag.
Persconferentie Niewspoort op 13 oktober 2011 - 'Kom dat zien! Kom dat zien!'
Vraag naar oogzorg verdrievoudigd in de komende tien jaar
De vraag naar oogzorg stijgt de komende jaren in Nederland zo’n 3 maal. Dat maakt de Nederlandse projectgroep VISION 2020 van de WHO vandaag bekend. Belangrijke oorzaken zijn de nieuwe behandelmogelijkheden, de toename van diabetes en de vergrijzing. Dat vereist een verhoging van de capaciteit in de oogzorg en een taakherschikking tussen de verschillende beroepsgroepen. Daarom ondertekenen vandaag alle betrokken aanbieders van oogzorg, waaronder huisartsen, patiënten- en ouderenorganisaties, een intentieverklaring om de strijd tegen vermijdbare blindheid aan te gaan. Deze samenwerking is uniek in Nederland en zal een forse besparing aan zorgkosten opleveren.
Op World Sight Day, een initiatief van de WHO, worden in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde de resultaten van een onderzoek publiceerd waaruit blijkt dat de vraag naar oogzorg tussen nu en 2020 fors zal stijgen. De belangrijkste oorzaken zijn de nieuwe behandelmogelijkheden voor oogafwijkingen bij suikerziekte en maculadegeneratie, de sterke toename van het aantal suikerziekte patiënten en de vergrijzing. Vaak wordt de visuele beperking niet of te laat herkend door de patiënt of door de professional. Door betere samenwerking tussen zorgaanbieders wordt de toegang tot oogzorg dichter bij de patiënt gebracht en kunnen aandoeningen eerder worden gesignaleerd en aangepakt. Hierdoor verbetert de kwaliteit van leven van ouderen en diabeten tegen lage kosten.
Een voorbeeld is een samenwerkingsverband in Amsterdam waar patiënten in zorginstellingen automatisch een oogscreening krijgen via een simpele test. Ongeveer 40% van de bewoners heeft een visuele beperking die bij meer dan de helft van hen kosteneffectief behandelbaar is. De kwaliteit van leven van de senioren wordt hierdoor sterk verbeterd door minder valincidenten en minder depressies. Een ander voorbeeld is de regio Helmond waar alle diabetespatiënten via de huisarts en optometrist gescreend worden op oogaandoeningen. Dit scheelt 2.600 oogarts consulten op jaarbasis en levert een forse kostenbesparing op.
Op initiatief van VISION 2020 Netherlands ondertekenen vertegenwoordigers van optiekbedrijven, optometristen, oogartsen, huisartsen, ouderenorganisaties en patiëntenverenigingen vandaag een intentieverklaring om vermijdbare slechtziendheid en blindheid in Nederland structureel aan te pakken.
De kans op oogaandoeningen neemt exponentieel toe met de leeftijd vanaf 50 jaar. Tot de risicogroepen behoren kwetsbare bevolkingsgroepen als de bewoners van de verpleeg- en verzorgingshuizen en verstandelijk gehandicapten. In Nederland zijn naar schatting 320.000 Nederlanders blind of slechtziend.
Het ministerie van VWS heeft in een schriftelijke verklaring laten weten in te stemmen met deze voor Nederland unieke samenwerking, die past in de VWS beleidsdoelstelling 'Zorg die werkt'. Uitgangspunt van VWS is daarbij dat zorg in samenspraak dichtbij en onder eigen regie geleverd wordt, met als doel kwaliteit en patiënttevredenheid.
Programma persconferentie Nieuwspoort
Videoboodschap HKH Prinses Margriet, beschermvrouwe van VISION 2020 Netherlands
Video 'Ervaring uit de praktijk'
Artikel Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde
Visuele beperkingen onder ouderen.
Er waren in 2009 naar schatting 316.000 Nederlanders met een visuele beperking: 78.000 blinden en 238.000 slechtzienden. Van hen was 79,4% (251.000) 65 jaar of ouder en 72,2% (181.000) vrouw.
Leeftijd is de belangrijkste risicofactor voor slechtziendheid en blindheid.
Oogletsel door vuurwerk
Elk jaar gebeuren er tijdens de jaarwisseling veel ongelukken met vuurwerk. Vorig jaar hebben de oogartsen bijgehouden hoeveel mensen oogletsel opliepen. Er werden 268 patienten met oogletsel gezien en 315 ogen behandeld. Bij 99 ogen (32%) was sprake van blijvend letsel: 47 ogen hebben blijvend verlies van gezichtsvermogen. Van deze 47 ogen zijn er 24 blind geworden en 14 van deze 24 ogen zijn operatief verwijderd. In ruim de helft van de gevallen was het slachtoffer een omstander.
Prinses Margriet houdt openingstoespraak op jubileumsymposium "75 Jaar Blindheidbestrijding in Nederland"
Hare Koninklijke Hoogheid Prinses Margriet der Nederlanden heeft op donderdagmiddag 26 maart de openingstoespraak gehouden van het symposium "75 Jaar Blindheidbestrijding in Nederland" in Martiniplaza in Groningen. Met deze bijeenkomst willen organisaties die zich bezighouden met de oogzorg in Nederland aandacht vragen voor vermijdbare en onnodige slechtziendheid en blindheid in Nederland.
Europese Parlement: "Roken verhoogt risico op blindheid".
Het Europese Parlement heeft op 24 oktober 2007 een resolutie aangenomen om de burgers in de lidstaten te beschermen tegen passief roken. Deze resolutie stelt ondermeer:
"19. dringt er bij de Commissie met name op aan in de herziene versie van Richtlijn 2001/37/EG een waarschuwing op te nemen over het verband tussen roken en blindheid, omdat verschillende recente wetenschappelijke studies op duidelijke en consistente wijze hebben aangetoond dat roken leidt tot verlies van het gezichtsvermogen als gevolg van leeftijdsgebonden maculaire degeneratie; deze waarschuwingen moeten worden vermeld op de lijst met waarschuwingen tegen het gebruik van tabaksproducten met passende grafische beelden ter ondersteuning van deze boodschap;"
Roken maakt blind....
Er verschijnen steeds meer artikelen waarin aangetoond wordt dat onder rokers de kans op het ontwikkelen van leeftijdsgebonden maculadegeneratie (LMD) 2 tot 4 maal hoger is als onder niet-rokers. Bij families waarin LMD familiair voorkomt kan dit oplopen tot een factor 7 tot 9. Er is een verband tussen het aantal gerookte sigaretten en de kans op LMD. Het risico op LMD neemt af na 10 jaar niet roken en is 20 jaar na het stoppen weer gelijk aan dat van niet-rokers.
Nieuw rapport over omvang van blindheid en slechtziendheid in Nederland
In maart 2007 is het rapport 'Epidemiologie van visuele beperkingen en een demografische verkenning' uitgekomen. Dit rapport is geschreven door Dr. Hans Limburg in opdracht van de Stichting InZicht en ZonMw. Op basis van gegevens uit recente bevolkingsonderzoeken uit Nederland, andere West-Europese landen, de Verenigde Staten en Australië wordt een schatting gemaakt van het aantal mensen met een visuele beperking in Nederland in het jaar 2005. Door extrapolatie naar bevolkingsprognoses voor de komende jaren worden ook schattingen gemaakt voor het aantal mensen met een visuele beperking in de nabije toekomst.
Vraag en aanbod in een Nederlandse oogartsenpraktijk
Op het jaarlijkse congres van het Nederlands Oogheelkundig Gezelschap in Rotterdam heeft Drs. C. van der Windt op 28 maart een presentatie gegeven over een evaluatie van de zorgvraag en het zorgaanbod in de oogartsenpraktijk die hij samen met zijn drie collega's uitoefent.
De zorgvraag is berekend op basis van schattingen van het RIVM over het aantal mensen met oogaandoeningen in Nederland, het aantal mensen met een visuele beperking zoals gemeld in het rapport 'Epidemiologie van visuele beperkingen en een demografische verkenning' en de zorgpopulatie van de oogartsenpraktijk.
VISION 2020 Netherlands en oogzorg in ontwikkelingslanden
VISION 2020 Netherlands, de Nederlandse organisaties die oogzorg in ontwikkelingslanden steunen en de Werkgroep Tropische Oogheelkunde gaan meer samenwerken.
De meeste oogzorg projecten in ontwikkelingslanden die door Nederlandse organisaties gesteund worden, zijn al een onderdeel van een nationaal VISION 2020 actieplan. Daarmee voldoen deze projecten goed aan de lokale behoeften.
De rol van de Werkgroep Tropische Oogheelkunde wordt uitgebreid. Naast de huidige activiteiten als de twee-jaarlijkse cursus tropische oogheelkunde, de praktijkinstructies oogchirurgie en de halfjaarlijkse thema bijeenkomsten, wil zij de expertise van haar leden ook inzetten voor wetenschappelijke en technische adviezen betreffende oogzorg projecten in ontwikkelingslanden.
Adres Werkgroep Tropische Oogheelkunde: Postbus 207, 3940AE Doorn
Visuele beperkingen onder ouderen.
Er waren in 2009 naar schatting 316.000 Nederlanders met een visuele beperking: 78.000 blinden en 238.000 slechtzienden. Van hen was 79,4% (251.000) 65 jaar of ouder en 72,2% (181.000) vrouw.
Leeftijd is de belangrijkste risicofactor voor slechtziendheid en blindheid. Beide nemen snel toe vanaf het 65e levensjaar, bij vrouwen gemiddeld sneller dan bij mannen. Van de in totaal 2,472 miljoen ouderen (65+) in 2009 wonen er volgens het CBS 155.000 (6,3%) in een zorginstelling en 2.317.000 (93,7%) zelfstandig. Onder de ouderen in een zorginstelling is de prevalentie van visuele beperkingen met ruim 40% het hoogste: 32.000 (20,6%) van hen zijn blind en 34.000 (21,9%) slechtziend. Onder de 2,3 miljoen zelfstandig wonende 65-plussers is de prevalentie lager (1,2% is blind en 6,8% slechtziend), maar het aantal thuiswonende ouderen dat blind is, is met 27.000 bijna even hoog en het aantal dat slechtziend is, is met 154.000 bijna vijf maal zo hoog.
De belangrijkste oorzaken van visuele beperkingen onder ouderen zijn leeftijdsgebonden maculadegeneratie (LMD), cataract, refractieafwijkingen, glaucoom en diabetische retinopathie. Omdat door de vergrijzing in Nederland het aantal ouderen de komende tien jaar verder zal toenemen, zal ook het aantal ouderen met een visuele beperking stijgen tot naar schatting 378.000 in 2020.
Meer details over het aantal blinden en slechtzienden in Nederland vindt u hier.
VISION 2020 Netherlands is, samen met de Universiteit van Maastricht, Koninklijke Visio, lokale huisarsten en oogartsen, de Nederlandse Vereniging van Blinden en Slechtzienden (NVBS), Evean, Stichting Blinden-Penning, MD Vereniging, Glaucoom Vereniging, stadsdeel Amsterdam Noord, Cordaan, Agis en andere betrokken organisaties, gestart met een oog screening bij ouderen. Bewoners van 6 Evean zorginstellingen in de regio Amsterdam en regio Zaanstreek worden met deze methode gescreend. Ook in de regio Maastricht en in Den Bosch zijn soortgelijke projecten gestart, in nauwe samenwerking met lokale partners.
Het uiteindelijke doel is alle ouderen in verpleeg- of verzorgingshuizen bij opname een oogtest aan te bieden en, indien nodig, een doorverwijzing naar de oogarts, optometrist of expertisecentrum voor slechtzienden. Hiermee hopen we het aantal ouderen in zorginstellingen met een vermijdbare visuele beperking terug te dringen.
Voor dit onderzoek heeft VISION 2020 Netherlands speciale materialen ontwikkeld:
- testkaarten voor veraf en dichtbij zien, voor netvliesfunctie en voor gezichtsveldonderzoek
- onderzoeksprotocol
- software voor registratie van gegevens van onderzochte ouderen en automatische analyse van gegevens
Deze materialen worden op dit moment getest en zullen, als resultaten positief zijn, beschikbaar gesteld worden.
Test kaarten voor veraf en dichtbij zien
Test kaarten voor netvliesfunctie en gezichtsveld
Bij zelfstandig wonende ouderen is goede voorlichting en gerichte screening aangewezen. Dit jaar hebben de ouderenbonden Unie KBO, PCOB, NOOM, NVOG en LOC de campagne 'Beter Zien' georganiseerd en om ouderen te informeren over alle aspecten van goed zien. Daarnaast nemen ook optometristen steeds meer initiatieven om ouderen te screenen op oogafwijkingen.
Lees meer over de campagne 'Beter Zien'
Artikel over oogscreening door optometristen (De Telegraaf)
Oogletsel door vuurwerk
Elk jaar gebeuren er tijdens de jaarwisseling veel ongelukken met vuurwerk. Sinds 3 jaar houden oogartsen bij hoeveel mensen oogletsel oplopen tijdens de jaarwisseling. In 2009 werden 268 patienten met oogletsel gezien en 315 ogen behandeld. Bij 99 ogen (32%) was sprake van blijvend letsel: 47 ogen hebben blijvend verlies van gezichtsvermogen. Van deze 47 ogen zijn er 24 blind geworden en 14 van deze 24 ogen zijn operatief verwijderd. In ruim de helft van de gevallen was het slachtoffer een omstander.
Elk jaar wéér maakt vuurwerk mensen blind (Trouw)
Na het vuurwerk: een oog van kunststof (Trouw)
Nederlands Oogheelkundig Gezelschap
Oogartsen verkopen vuurwerkbril
315 vuurwerk oogletsels tijdens jaarwisseling 2008-2009
Vuurwerkletsels behandeld door oogartsen
Filmpje Brandwondencentrum, Rode Kruis Ziekenhuis
Prinses Margriet houdt openingstoespraak op jubileumsymposium "75 Jaar Blindheidbestrijding in Nederland"
Hare Koninklijke Hoogheid Prinses Margriet der Nederlanden heeft op donderdagmiddag 26 maart de openingstoespraak gehouden van het symposium "75 Jaar Blindheidbestrijding in Nederland" in Martiniplaza in Groningen. Met deze bijeenkomst willen organisaties die zich bezighouden met de oogzorg in Nederland aandacht vragen voor vermijdbare en onnodige slechtziendheid en blindheid in Nederland.
Aanleiding voor het symposium was het 75-jarig bestaan van de Algemene Nederlandse Vereniging ter Voorkoming van Blindheid (ANVVB). Sinds 1934 stimuleert de ANVVB onderzoek naar de oorzaken van blindheid in Nederland. De vereniging heeft het symposium georganiseerd in samenwerking met het Nederlands Oogheelkundig Gezelschap en de stichting VISION 2020 Netherlands.
Prinses Margriet is beschermvrouwe van VISION 2020 Netherlands, onderdeel van een wereldwijd initiatief dat zich als doel gesteld heeft dat er in 2020 geen gevallen van vermijdbare slechtziendheid en blindheid meer voorkomen. Het initiatief is opgezet door de Wereldgezondheidsorganisatie (World Health Organization - WHO) en de International Agency for the Prevention of Blindness (IAPB).
Bekijk interview in 'Goedemorgen Nederland'...
Bekijk reportage in 'Blauw Bloed'...
Voordracht HKH Prinses Margriet
Opening - H.K.H. Prinses Margriet der Nederlanden
"Zeer geachte Voorzitters, dames en heren,
Met het oog op het 75 jarig bestaan van de Algemene Nederlandse Vereniging ter voorkoming van Blindheid wil ik U allereerst zeer hartelijk gelukwensen! Toen ik werd gevraagd om Beschermvrouwe te worden van VISION 2020 Nederland heb ik daar met veel plezier gehoor aan gegeven. In de eerste plaats omdat de visie van VISION 2020 mij aanspreekt. Immers, VISION 2020 wil bereiken dat preventie van blindheid en slechtziendheid een breed, nationaal draagvlak krijgt als vereiste om echt succesvol te kunnen zijn. Bovendien trad ik hiermee enigszins in de voetsporen van mijn moeder, die gedurende vele jaren Beschermvrouwe was van de Algemene Nederlandse Vereniging ter Voorkoming van Blindheid. Het is bijzonder verheugend te constateren dat vandaag zoveel verschillende organisaties, die bijdragen aan preventie, hier bijeen zijn, Samenspraak van alle partijen brengt met zich dat dwarsverbanden zichtbaar worden en niet in verzuilde hokjes gedacht en gehandeld wordt. Bij het bestrijden van onnodige en vermijdbare blindheid en slechtziendheid is, naast samenwerking van professionele organisaties, ook die met patiëntenverenigingen essentieel om resultaat te boeken.
Op de drempel van het tweede decennium van deze eeuw is het een goed moment om preventie van visuele beperkingen krachtig onder de aandacht te brengen. Diverse wetenschappelijke studies onder andere uit Nederland hebben in de afgelopen jaren het belang hiervan duidelijk aangetoond, en de tijd dringt! Enkele in het oog springende voorbeelden wil ik graag noemen.
Ten eerste. Bijna de helft van onnodige blindheid wordt aangetroffen in de verpleeg- en verzorgingshuizen. Dit is gebleken uit een recente rapportage van de Nederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie. Een probleem dat efficiënt kán worden opgelost.
Ten tweede. De preventie van leeftijdsgebonden macula degeneratie is door nieuwe behandelmethoden voor een deel van de patiënten onder handbereik gekomen. Mede door de vergrijzing is dit de meest voorkomende oorzaak van blindheid en slechtziendheid in de westerse wereld. Daarnaast heeft Nederlands wetenschappelijk onderzoek aangetoond dat stoppen met roken de kans op blindheid aanzienlijk kan verkleinen.
Het derde en laatste voorbeeld: Al in de jaren vijftig was de vandaag jubilerende ANVVB actief met affiches die waarschuwden tegen de gevaren van het afsteken van vuurwerk. 24 Ogen zijn blind geworden en 315 ogen zijn beschadigd tijdens de afgelopen jaarwisseling. 14 Ogen zijn operatief verwijderd. Deze schade is te vergelijken met de helft van de ernstige oogletsels veroorzaakt tijdens drie-en-half-jaar oorlog in Irak bij Amerikaanse militairen.
Deze drie voorbeelden maken al duidelijk dat het nodig is om de ambitieuze doelstelling van het VISION 2020 programma van de Wereldgezondheidsorganisatie - om in het jaar 2020 het aantal personen met onnodige blindheid en slechtziendheid maximaal te hebben gereduceerd - ook in óns land te realiseren. De vraag is gelukkig niet langer of er iets moet gebeuren; Uw aanwezigheid hier bewijst dát er iets gebeurt.
Ons doel is een samenleving waarin onnodige en vermijdbare blindheid en slechtziendheid als beperkende handicap niet meer voorkomt. Al hetgeen mogelijk is moet hiervoor, ook in Nederland, worden gedaan. Voorkomen is nog altijd beter dan genezen, U allen bent deel van de oplossing. Ik wens U in dit bijzondere jubileumjaar een zeer constructieve samenwerking, grote daadkracht en heel veel succes toe... en verklaar dit symposium geopend!"
'De klap na de vuurpijl' - Drs. J. Tjeerd H.N. de Faber
Tijdens de jaarwisseling 2008-2009 hebben oogartsen in heel Nederland bijgehouden hoeveel mensen zij gezien hebben met oogletsel door vuurwerk. De respons was 95%. In totaal werden 268 patienten met oogletsel gezien en werden 315 ogen behandeld. Bij 99 ogen (32%) is sprake van blijvend letsel: 47 ogen hebben blijven verlies van gezichtsvermogen. Van deze 47 ogen zijn er 24 blind geworden. Bij 14 van deze 24 ogen is het oog operatief verwijderd. In 115 gevallen (43%) had de patient het vuurwerk zelf aangestoken, in 153 was het slachtoffer een omstander.
Roken maakt blind....
1. Maculadegeneratie in Nederland
Leeftijdsgebonden maculadegeneratie (LMD) is de belangrijkste oorzaak van slechtziendheid en blindheid in Nederland. Volgens de laatste schattingen zijn er in 2007 in Nederland 516.000 mensen van 50 jaar en ouder met vroege stadia van LMD: 70.000 van hen hebben een ernstige visuele beperking, 25.000 zijn blind en 45.000 slechtziend. Dit aantal zal de komende jaren flink toenemen als gevolg van de vergrijzing.
2. Bewijzen voor het verband tussen roken en visusverlies door maculadegeneratie
De laatste jaren zijn meerdere wetenschappelijke artikelen verschenen die vaststellen dat rokers een 2 tot 4 maal hoger risico hebben op een visuele beperking door LMD als niet-rokers. Bij families waarin LMD familiair voorkomt, kan dit oplopen tot een factor 7 tot 9. Passieve rokers hebben een twee maal verhoogd risico. Enkele studies suggereren dat er een verband is tussen het aantal pakjes gerookte sigaretten en de kans om LMD te ontwikkelen. Het risico op LMD bij rokers neemt af na 10 jaar niet roken en mensen die 20 jaar eerder met roken stopten lopen hetzelfde risico om LMD te krijgen als niet-rokers. Roken is de enige bewezen risicofactor voor LMD die voorkomen kan worden.
3. Effectiviteit van waarschuwingen over blindheid door roken
Ervaringen uit Australië en Nieuw Zeeland geven aan dat de vrees voor blindheid een sterke motiverende factor is om te stoppen met roken. Blindheid blijkt een zeer gevreesde handicap. Volgens een recent onderzoek in het Verenigd Koninkrijk zou 41% van de rokers geheel met roken stoppen en 21% minder gaan roken als ze daarmee op latere leeftijd blindheid kunnen voorkomen. Van de rokers tussen de 24 en 39 jaar zou zelfs 81% actie ondernemen: 46% zou stoppen met roken en 35% zou minder gaan roken.
In Australië, waar veel aan voorlichting wordt gedaan, is 77% van de volwassenen op de hoogte van de relatie tussen roken en verlies van gezichtsvermogen. In Nederland is slechts 40% op de hoogte van deze relatie terwijl in Frankrijk het bewustzijn het hoogste is van de onderzochte Europese landen met 58%. Het succes van de oogcampagnes in Australië en Nieuw Zeeland verdient navolging in de lidstaten van de Europese Unie.
4. Aangeven van het verband tussen roken en blindheid in tabakspreventie campagnes
Het zou goed zijn als anti-rook campagnes in Nederland meer aandacht zouden geven aan
de risico’s van het ontwikkelen van ernstige visuele beperkingen door roken.
Nieuw rapport over omvang van blindheid en slechtziendheid in Nederland
In maart 2007 is het rapport 'Epidemiologie van visuele beperkingen en een demografische verkenning' uitgekomen. Dit rapport is geschreven in opdracht van de Stichting InZicht en ZonMw. Op basis van gegevens uit recente bevolkingsonderzoeken uit Nederland, andere West-Europese landen, de Verenigde Staten en Australië wordt een schatting gemaakt van het aantal mensen met een visuele beperking in Nederland. Gegevens uit dit rapport zijn essentieel voor het plannen van goed oogzorg en voorzieningen voor mensen met een visuele beperking. Hieronder staat de samenvatting van dit rapport.
Samenvatting
Dit rapport beschrijft een meta-analyse van de beschikbare literatuur over de prevalentie van blindheid en slechtziendheid in Nederland en in West Europa, Australië of the Verenigde Staten. Studies werden geselecteerd op basis van welomschreven selectie criteria. Het doel van deze studie is een prognose te maken van het aantal blinden en slechtzienden voor de periode 2005 tot 2020, hun leeftijd, geslacht en etnische afkomst, de oorzaken en het aantal mensen met een permanente visuele beperking.
Definities
Blindheid wordt in dit rapport gedefinieerd als een visus van minder dan 0.05 in het beste oog met beschikbare correctie, of een gezichtsveld van 10 graden of minder rond de centrale as. Slechtziendheid is een visus minder dan 0.3 en gelijk aan of beter dan 0.05 in het beste oog met beschikbare correctie, of een gezichtsveld van 30 graden of minder maar meer dan 10 graden rond de centrale as. Deze definities zijn gekozen zodat ook het aantal mensen met een visuele beperking ten gevolge van refractie afwijkingen kon worden berekend.
Hiernaast worden ook aantallen en prevalenties volgens de WHO definitie gegeven.
Categorieën
In de literatuur werden prevalentiecijfers voor blindheid en slechtziendheid gezocht voor de categorieën 0-14 jaar, 15-49 jaar,50 jaar en ouder van westerse en van niet-westerse afkomst, ouderen in verpleeg- en verzorgingshuizen en verstandelijk beperkten.
Rekenmodel
De leeftijd- en geslachtspecifieke prevalentie en de oorzaken van visuele beperkingen zijn voor elke categorie uitgezet tegen bevolkingsprognose voor elk jaar van de periode 2000 tot 2020 in een Windows Excel 2000 © spreadsheet. Wanneer nieuwe gegevens beschikbaar zijn worden die voor het jaar waarvoor zij gelden ingevoerd en vanaf dat jaar meegenomen in alle berekeningen. Dit is een dynamisch model dat, mits bijgehouden, relevant blijft.
Demografie
In 2005 waren er 16,3 miljoen mensen in Nederland, 8,1 miljoen mannen en 8,2 miljoen vrouwen. Dit aantal zal iets stijgen tot 16,8 miljoen in 2020. Het percentage mensen van 50 jaar en ouder stijgt verder van 32,8% in 2005 tot 40% in 2020. De bevolkingstoename wordt vooral veroorzaakt door stijging van het aantal westerse en niet-westerse allochtonen.
Omvang visuele beperkingen
In 2005 zijn er ruim 298.000 Nederlanders met een visuele beperking. Dat aantal zal, met de huidige bevolkingsprognoses en de huidige interventies, toenemen tot ruim 354.000 in 2020.
Het aantal blinden stijgt met 11% van 75.881 in 2005 tot 84.205 in 2020. In 2005 komen de meeste blinden voor in de categorie ouderen in verpleeg- of verzorgingshuizen: 33.616. Dat is 44,3% van alle blinden in dat jaar, terwijl deze groep slechts 1,0% van de bevolking uitmaakt. Ruim 27.200 (35,9%) blinden komen uit de categorie zelfstandig wonende 50-plussers van westerse afkomst. Verder 7.900 uit de categorie jongvolwassenen en 5.400 uit de categorie verstandelijk gehandicapten.
De prevalentie van blindheid bij ouderen in verpleeg- en verzorginghuizen is met 21,3% bijna 40 maal hoger dan onder zelfstandig wonende 50-plussers van westerse afkomst. Onder verstandelijk gehandicapten is de prevalentie 9 maal hoger.
Van de 75.881 blinden in 2005 is 28,1% (21.359) man en 77,9% (54.523) vrouw.
Het aantal slechtzienden neemt toe van 222.525 in 2005 tot 270.012 in 2020. In 2005 is 31,2% (69.471) man en 68,8% (153.055) vrouw. Bijna 71% (157.009) van alle slechtzienden zijn zelfstandig wonende mensen van 50 jaar en ouder, 16,2% (36.050) woont in verpleeg- of verzorgingshuizen en 6,8% (15.165) heeft een verstandelijke beperking.
De prevalentie van slechtziendheid bij ouderen in verpleeg- en verzorginghuizen is met 22,8% ruim 7 maal hoger dan onder zelfstandig wonende 50-plussers van westerse afkomst. Onder verstandelijk gehandicapten is de prevalentie ruim 3 maal hoger.
Oorzaken
MD is de grootste oorzaak van blindheid (24.200) in 2005, gevolgd door cataract (15.300). Slechtziendheid wordt in de meeste gevallen veroorzaakt door cataract (68.000), refractie afwijkingen (58.000), MD (43.500) en diabetische retinopathie (16.000). Bij 168.000 (56%) van de 298.000 mensen met een visuele beperking is de aandoening te behandelen (refractie afwijkingen, cataract) of te voorkomen (deel van glaucoom, deel van diabetische retinopathie). Vooralsnog verandert er weinig in de verdeling naar oorzaak in 2020, tenzij de hoopvolle ontwikkelingen met betrekking tot de behandeling van MD doorzetten en de activiteiten van VISION 2020 Netherlands, om vermijdbare blindheid en slechtziendheid terug te dringen, succes hebben.
Beperkingen
Ondanks het feit dat er veel literatuur is over de prevalentie van visuele beperkingen in West Europa, Australië en de Verenigde Staten, bleek minder dan de helft bruikbaar voor deze meta-analyse. Verschillen in definitie van blindheid en slechtziendheid, in leeftijd van de onderzoekspopulaties en in oorzaken maakte vergelijking tussen studies moeilijk en soms onmogelijk. Daarnaast zijn de meeste studies 5 tot 15 jaar oud en geven ze waarschijnlijk een overschatting van de omvang van het probleem omdat in de tussentijd de diagnostische en therapeutische mogelijkheden verbeterd zijn. Er is behoefte aan meer actuele gegevens over de situatie in Nederland.
Download 'Epidemiologie van visuele beperking en een demografische verkenning' 
Rapport in opdracht van Stichting InZicht en ZonMw over het aantal mensen
met een visuele beperking in Nederland en de prognoses tot 2020.
Rekenmodel 'Epidemiologie van visuele beperking en een demografische verkenning'
Excel © file waarmee het aantal blinden en slechtzienden in Nederland voor elk jaar tussen 2000 en 2020 uitgerekend kan worden volgens de meest actuele bevolkingsprognoses en de meest recente cijfers over leeftijds- en geslachtsspecifieke prevalentie voor blindheid en slechtziendheid.
Vraag en aanbod in een oogartsenpraktijk
Op het jaarlijkse congres van het Nederlands Oogheelkundig Gezelschap in Rotterdam heeft Drs. C. van der Windt op 28 maart een presentatie gegeven over een evaluatie van de zorgvraag en het zorgaanbod in de oogartsenpraktijk die hij samen met zijn drie collega's uitoefent.
Samen met Dr. H. Limburg berekende hij de zorgvraag op basis van schattingen van het RIVM over het aantal mensen met oogaandoeningen in Nederland, het aantal mensen met een visuele beperking zoals gemeld in het rapport 'Epidemiologie van visuele beperkingen en een demografische verkenning' en de zorgpopulatie van de oogartsenpraktijk. Aangenomen wordt dat de zorgpopulatie dezelfde samenstelling heeft (leeftijd, geslacht, verdeling van mensen van westerse en van niet-westerse afkomst) als Nederland.
Een rekenmodel (Excel© spreadsheet, ontwikkeld door VISION 2020 Netherlands) waarmee elke oogarts zijn of haar praktijk kan evalueren kan gedownload worden van deze website.
Zorgvraag
Op basis van de omvang van de zorgpopulatie worden automatisch schattingen gegeven voor de vier belangrijkste oorzaken van visuele beperkingen: cataract (staar), macula degeneratie, glaucoom en diabetische retinopathie. Voor elk van deze aandoeningen wordt het huidige aantal patiënten in de praktijk berekend en het aantal nieuwe patiënten dat er jaarlijks bijkomt. Ook wordt een schatting gemaakt van het aantal blinden en het aantal slechtzienden in deze praktijk als gevolg van deze aandoening.
Zorgaanbod
Het aantal consulten en verrichtingen door de oogartsenpraktijk wordt bijgehouden met behulp van de DBC registraties in een bepaald jaar. De oogarts voert deze gegevens voor een aantal recente jaren in waardoor een trend zichtbaar wordt.
Evaluatie
Na het invoeren van de gegevens over het zorgaanbod wordt dit automatisch vergeleken met de zorgvraag. ook worden een aantal indicatoren weergegeven als grafiek.
Download rekenmodel 'Vraag en aanbod in een gemiddelde oogartsenpraktijk'
